Những người chăn tuần lộc cuối cùng trên thảo nguyên Mông Cổ

15/02/2016 | 08:20

(Người Chăn Nuôi) - Phía Bắc Khovsgol Aimag, Mông Cổ là nơi sinh sống của người Dukha hay còn gọi là Tsaatan - bộ tộc với truyền thống hàng ngàn năm chăn nuôi tuần lộc. Hiện, họ là nhóm người du mục chăn nuôi tuần lộc cuối cùng trên thế giới.

Họ là ai?

Tsaatan là một cộng đồng chỉ có chừng 500 người sống ở vùng núi rừng tai-ga lầy lội, đầy thông lá nhọn ở dọc biên giới với Nga, nằm về phía bắc Khovsgol Aimag của Mông Cổ. Tsaatan cũng là tên gọi được dùng để chỉ những người du mục chăn nuôi tuần lộc. Cộng đồng Tsaatan thường là một nhóm từ 2 đến 7 hộ gia đình sống trong các lều, trại được làm chủ yếu từ vỏ cây Bạch Dương, trông như lều "tepees" của thổ dân da đỏ Mỹ. Họ chăn thả tối ưu những con tuần lộc và chúng được đối xử tôn trọng như các thành viên trong gia đình. Hồ Khuvsgul của Mông Cổ.

người chăn tuần lộc cuối cùng trên thảo nguyên mông cổ - chăn nuôi

Hàng năm họ di chuyển chỗ ở của mình từ 5 đến 10 lần từ đồng cỏ này sang đồng cỏ khác để tìm nguồn thức ăn cho tuần lộc. Họ đã giữ nền văn hóa ấy sống sót qua hàng ngàn năm ở vùng cận Bắc Cực Ulaan Taiga xa xôi. Tuy nhiên, hiện nay trên thế giới hầu như không còn những nhóm người du mục với nét văn hóa như vậy nữa, và Tsaatan đã trở thành bộ tộc cuối cùng trên thế giới sinh sống với nghề chăn nuôi tuần lộc. Tuy vậy, quần thể chăn tuần lộc này đang bị đe dọa bởi sự suy giảm của số tuần lộc thuần chủng, khiến nhiều người phải từ bỏ cuộc sống du mục để đến với các khu vực đô thị.

 

Đời du mục và sữa tuần lộc

Người Tsaatan phụ thuộc vào tuần lộc trên nhiều phương diện của cuộc sống, từ sinh tồn, văn hóa, tới tâm linh. Do đó có một số người Tsaatan cho rằng nếu loài tuần lộc biến mất thì văn hóa của họ cũng sẽ không còn. Tuần lộc cung cấp cho họ sữa, phô mai, thịt và là phương tiện di chuyển duy nhất. Ngoài ra họ làm quần áo, túi xách, và thảm du lịch bằng da tuần lộc, đặc biệt phần da lấy từ cẳng chân của tuần lộc được dùng làm vật liệu cho giày. Còn phân tuần lộc được sử dụng làm nhiên liệu đốt bếp, và gạc của chúng là những nguyên liệu quý trong y học cổ truyền Trung Quốc. Người Tsaatan đã cung cấp nguồn nguyên liệu này cho Trung Quốc từ những năm 1975. Do đó có thể nói rằng ý thức cộng đồng của người Tsaatan được xây dựng dựa trên sự gắn bó cùng loài vật này.

người tsaatan - chăn nuôi

Tuy nhiên cuộc sống của những người Tsaatan ngày càng trở nên khó khăn, vùng đất càng lúc càng trở nên trơ trọi, tiến trình tập thể hóa bắt buộc trong hàng chục năm thời Cộng sản đã khiến cho người Tsaatan mất đi hầu hết số tuần lộc của mình. Ngày nay họ phải vật lộn với một cuộc sống vô cùng bấp bênh. Mỗi gia đình hiện chỉ có khoảng 15 đến 20 con tuần lộc. Nếu như trước đây tuần lộc là kế sinh nhai duy nhất của bộ tộc, thì nay họ phải "làm thêm" nghề đánh cá, săn nai sừng tấm, đi nhặt quả dâu dại và khoai tây. Cũng tương tự như việc "thu hoạch" sữa, hiện nay mỗi lần tuần lộc chỉ cho được khoảng 300 ml sữa với lượng vắt hai lần/ngày. Lượng sữa ít ỏi đó sẽ được chế biến thành thứ phô mai khô, lổn nhổn và hơi mặn.

Với người Tsaanstan, nhiệm vụ chăn nuôi tuần lộc được chia sẻ giữa người lớn và cả trẻ em, những đứa trẻ sớm được học cách chăm sóc cho những con tuần lộc và giữ chúng an toàn. Và người Tsaatan tin rằng hồn ma của tổ tiên họ vẫn đang sống ẩn trong những cánh rừng và âm thầm chăm sóc cho vật nuối của họ.

Khánh Vy

Nguồn: BBC

loading...
Gửi bình luận

Gửi Làm lại

 
loading...