Sử dụng kháng sinh: Đừng “nhắm mắt làm liều”

25/09/2017 | 04:33

(Người Chăn Nuôi) - Năm 2017 được ghi nhận bước chuyển biến mạnh mẽ trong ngành chăn nuôi trên con đường hiện đại hóa hướng tới một nền nông nghiệp sạch vì con người, đó là chấm dứt nạn lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản.

Phụ thuộc

Chuyên gia về giống Võ Đông Đức, trao đổi với phóng viên cho biết: “Tư duy lạm dụng kháng sinh đã ăn sâu vào nếp nghĩ của người làm nông nghiệp Việt Nam. Đó là khi có bệnh thì lập tức dùng kháng sinh, dùng kháng sinh này không được thì chuyển sang dùng loại khác. Thậm chí, sinh viên chúng tôi khi học ở trong trường cũng nhận được những bài giảng luẩn quẩn trong vòng quay: bệnh - thuốc - bệnh - thuốc”.

Trong một hội thảo mới đây, các chuyên gia Hà Lan cho chúng tôi biết: “Những thập kỷ 1980 của thế kỷ trước, Hà Lan cũng như Việt Nam hiện nay, sử dụng rất nhiều thuốc kháng sinh để điều trị bệnh cho vật nuôi. Nhưng hiện nay, tỷ lệ sử dụng kháng sinh trong ngành chăn nuôi và thủy sản ở Hà Lan rất thấp, không đáng kể, do chúng tôi chủ trương xây dựng một ngành chăn nuôi và thủy sản an toàn, ít dịch bệnh, nhờ đó không phải lệ thuộc vào kháng sinh nữa”. Quay lại với ngành chăn nuôi Việt Nam, việc sự dụng tràn lan thuốc kháng sinh và sử dụng kháng sinh không đúng cách đã kiến cho dư lượng kháng sinh ngày càng cao hơn trong các sản phẩm chăn nuôi.

su dung khang sinh
Vụ bê bối trứng bẩn làm rúng động các nước châu Âu vừa qua     Ảnh: playgroundmag

 

Thế giới không ngoài cuộc

Câu chuyện sử dụng kháng sinh tại Việt Nam cũng làm mọi người liên tưởng tới vụ trứng “bẩn” trên thế giới, sản phẩm gây hoang mang báo động này đang tràn lan tới 45 quốc gia, đe dọa sức khỏe loài người, mà ở những quốc gia này, ai cũng có thể trở thành nạn nhân. Từ khi vụ bê bối trứng nhiễm Fipronil bị phanh phui, hàng triệu quả trứng và các sản phẩm làm từ trứng đã đồng loạt bị rút khỏi kệ hàng tại các siêu thị châu Âu nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng tới sức khỏe con người. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều lo ngại rằng trứng nhiễm bẩn có thể đã được đưa vào xử lý trong chuỗi thức ăn. Có thể thấy, vụ bê bối về thực phẩm “bẩn” và thực phẩm giả đang là nỗi lo của người tiêu dùng nhiều nước.

 

Vẫn “sống chung với dịch bệnh”

Lâu nay, người chăn nuôi Việt Nam vẫn có tập quán sống chung với bệnh tật, nhờ dựa vào kháng sinh. Ở các nước phát triển, khi còn dịch bệnh, hầu như việc chăn nuôi sẽ bị dừng lại, xử lý xong dịch bệnh, việc chăn nuôi mới tiếp tục. Đồng thời, chính phủ sẽ xây dựng những vùng chăn nuôi sạch bệnh, kiểm soát bệnh dịch nghiêm ngặt. Trong khi đó, người nuôi trong nước vẫn có thói quen con vật nuôi nào bệnh thì tiêm thuốc, hoặc tiêu hủy, những con khác chưa bị phát hiện vẫn được nuôi, hoặc trộn kháng sinh vào thức ăn để tăng sức đề kháng cho vật nuôi còn lại.

Rất nhiều loại kháng sinh phổ biến dùng chung cho cả người và động vật, do đó, dư lượng kháng sinh trong chăn nuôi sẽ tăng nguy cơ kháng thuốc cho người tiêu thụ sản phẩm ngành chăn nuôi. TS. Nguyễn Đức, bác sĩ chuyên khoa tại TP Hồ Chí Minh cho biết: “Tình trạng kháng thuốc đang diễn ra rất phổ biến trong các bệnh nhân ở nhiều bệnh viện rất đáng báo động, vì số thuốc kháng sinh mới được phát minh sản xuất ra không nhiều, trong khi bệnh tật lại ngày càng nhiều”.

 

“Bất đắc dĩ” dùng kháng sinh

Theo một số lãnh đạo trong sản xuất TĂCN và cả các công ty thuốc thú y: Quản lý thuốc kháng sinh trong ngành chăn nuôi, thủy sản là rất khó. Vì việc buôn bán sử dụng thuốc kháng sinh quá phổ biến, tùy tiện, không ai kiểm tra. Thực chất, các nhà máy không trộn thuốc kháng sinh vào thức ăn và các công ty sản xuất thuốc cũng không trộn thức ăn vào thuốc. Tất cả là do người chăn nuôi, để đối phó với bệnh dịch, họ đã tự phối trộn thuốc vào thức ăn với những tỷ lệ rất khó kiểm soát. Trong khi ở Thái Lan, nếu vùng nào có dịch bệnh, việc chăn nuôi thủy hải sản phải dừng lại, khi nào các cơ quan chức năng xác định dịch bệnh đã hết thì mới thả con giống trở lại.

Một chuyên gia quốc tế của ngành bảo hiểm cho rằng: “Nếu ngành bảo hiểm chăn nuôi và thủy sản phát triển, ngành bảo hiểm sẽ phối kết hợp với ngành thú y để kiểm soát dịch bệnh, kiểm soát dư lượng kháng sinh, xây dựng vùng chăn nuôi sạch bệnh nhằm giảm tổn thất cho chính ngành bảo hiểm. Đó là cách làm nhiều nước áp dụng. Ngoài ra chính các ngân hàng phối hợp với các cơ quan bảo hiểm sẽ cho vay vốn phát triển chăn nuôi thủy sản với điều kiện phải đảm bảo an toàn dịch bệnh trong chăn nuôi, đó là những mô hình hiện đại và là kinh nghiệm tốt mà Việt Nam nên nghiên cứu áp dụng.

 

>>  Bộ NN&PTNT tiếp tục chọn năm 2017 là “năm cao điểm hành động vì ATTP trong lĩnh vực nông nghiệp”. Mục tiêu giảm thiểu ô nhiễm sinh học và tồn dư hóa chất, kháng sinh, phấn đấu đến cuối năm 2017, tỷ lệ mẫu giám sát vi phạm quy định về tồn dư hóa chất, kháng sinh trong các loại sản phẩm thịt, thủy sản giảm 10% so với năm 2016.

 

Ông Vũ Anh Tuấn, Phó Giám đốc Công ty
CP C.P. Việt Nam

Sử dụng thảo dược thay thế

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại kháng sinh được bán và tư vấn sử dụng tràn lan, phần lớn đây là thuốc giả, kém chất lượng, nhà sản xuất không bán được trên thị trường theo kiểu cạnh tranh “sòng phẳng” nên chiết khấu hoa hồng nhiều cho các đại lý, với mục đích bán được nhiều sản phẩm. Đại lý dù biết thuốc đó không đạt chất lượng nhưng vì được trả chiết khấu cao nên bằng mọi cách tư vấn cho người nuôi sử dụng sản phẩm để bán được những sản phẩm này. Người nuôi vì ham rẻ, vì chưa hiểu biết nên vẫn tin dùng, càng nuôi càng bệnh và càng phụ thuộc vào kháng sinh. Ngoài ra, cần tránh nhờn thuốc cho vật nuôi, các nhà quản lý phải khuyến cáo người nuôi sử dụng kháng sinh ở mức độ hợp lý, có thể sử dụng thảo dược, axit hữu cơ thay thế chữa bệnh, nhằm giảm chi phí cho chăn nuôi. Cần khuyến cáo bằng các tài liệu để hướng dẫn. Đồng thời, kiểm soát các nhà máy sản xuất TĂCN.


Ông Nguyễn Ngọc Hải, Đại học Nông lâm TP Hồ Chí Minh

Người nuôi quản lý dịch bệnh kém

Tình trạng lạm dụng kháng sinh, sử dụng kháng sinh sai mục đích vẫn diễn ra tràn lan trong chăn nuôi có nguyên nhân sâu xa là do việc quản lý dịch bệnh kém của người chăn nuôi, cũng như vì mục tiêu lợi nhuận của các công ty sản xuất, kinh doanh TĂCN, thuốc thú y. Đối với người chăn nuôi việc sử dụng kháng sinh vì chưa đủ hiểu nhiều kỹ thuật chăn nuôi; nhưng đối với các công ty sản xuất, đó là lợi nhuận. Do vậy, giải pháp cần được tiến hành không chỉ ở khía cạnh tuyên truyền (tăng hiểu biết), mà còn phải vận động (tính trách nhiệm đối với cộng đồng). Khi thực hiện tuyên truyền, vận động cần có các nội dung phù hợp. Đối với người chăn nuôi nhỏ lẻ, hiểu biết về việc sử dụng kháng sinh đúng cách để tránh lạm dụng kháng sinh là quan trọng; nhưng đối với những trang trại lớn, công ty sản xuất kinh doanh TĂCN, thuốc thú y thì ý thức trách nhiệm đối với cộng động mới là điều cần vận động. Việc tuyên truyền cho người chăn nuôi biết sử dụng kháng sinh đúng cách cần có sự kết hợp của tất cả các thành phần trên, trong đó truyền thông giữ vai trò hàng đầu: phổ biến các kiến thức về kháng sinh qua tất cả các kênh trực tiếp, gián tiếp. Các cơ quan quản lý cơ sở tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo, phát tờ rơi… về việc sử dụng và tác hại của kháng sinh, kết hợp với các nhà khoa học giới thiệu các mô hình, phương pháp chăn nuôi không sử dụng hoặc sử dụng kháng sinh hợp lý trong chăn nuôi. Đồng thời, vận động cũng như có các biện pháp chế tài phù hợp đối với các đơn vị kinh doanh sản xuất sản phẩm thú y trong việc chấp hành nghiêm các quy định về mua bán, sử dụng thuốc kháng sinh trong chăn nuôi. Tuyên truyền là công việc đòi hỏi phải làm thường xuyên, kiên trì và thực tế nếu muốn có kết quả tốt.
Tuấn Khang (Ghi)

 

Trần Anh

loading...
Gửi bình luận

Gửi Làm lại

 
loading...